Tại Pháp, việc cho trẻ em chưa đến 3 tuổi xem ti vi là hành vi phạm pháp. Bởi cho trẻ xem ti vi quá sớm sẽ gây ra một loại các tác hại xấu cho sức khoẻ của bé, đặc biệt là gây tổn thương cho não.

Các nhà tâm lý học của Anh cũng đã đưa ra lời kêu gọi nên khống chế thời gian xem ti vi mỗi ngày của thiếu niên nhi đồng.

Sở dĩ các chuyên gia cho rằng việc xem ti vi có ảnh hưởng xấu đến trẻ là do 4 nguyên nhân dưới đây:

1.Sự phát triển của đại não và hệ thần kinh bị tổn thương

Xem ti vi là một hành vi tiếp thu thụ động, sẽ gây cản trở cho việc tiếp xúc với thế giới thật của trẻ, làm hạn chế khả năng tưởng tượng của bé.

Trước 3 tuổi, sự phát triển của đại não cần đạt được 80%, nhưng việc xem ti vi thường xuyên sẽ làm chậm quá trình phát triển của đại não, gây ảnh hưởng xấu cho trẻ.

2. Ngủ không ngon giấc, cơ thể không phát triển

Chất melatonin có liên hệ mật thiết với chất lượng giấc ngủ, và cũng có tác dụng không thể xem thường trong việc điều tiết sự phát triển của thời kỳ thiếu niên. Chúng ta đều biết trẻ em dưới 3 tuổi phát triển chiều cao trong khi ngủ. Nghiên cứu đã chứng minh, xem ti vi trong thời gian dài sẽ gây ức chế quá trình bài tiết melatonin. Nếu liên tục dừng xem tivi trong 1 tuần, nồng độ melatonin trong cơ thể bé có thể tăng lên 30%.

3. Dễ mắc các bệnh tim mạch

Theo 1 nghiên cứu của Úc với 290 trẻ ở độ tuổi 15, những trẻ mỗi ngày xem ti vi hoặc chơi điện tử quá 2 tiếng có nguy cơ bị mắc các bệnh tim mạch rất cao.

4.Tính cách nóng nảy, khó kết bạn

Theo các nhà nghiên cứu, tính cách của những trẻ thường xuyên xem ti vi thường nóng nảy, thần kinh không vững. Việc xem ti vi nhiều cũng không có lợi cho việc giao tiếp xã hội và ứng xử hàng ngày của trẻ.

Các chuyên gia cũng nhắc nhở không nên đặt ti vi trong phòng ngủ, để tránh tạo thói quen xấu nằm xem ti vi cho trẻ. Bữa ăn cũng không nên xem ti vi, để trẻ có thể tập trung ăn cơm. Các bậc phụ huynh tốt nhất nên xem tivi cùng bé, nhắc lại cho trẻ những đặc tính hay đặc điểm tốt được nói đến trong chương trình. Ngoài ra còn có thể khuyến khích trẻ kể lại nội dung câu chuyện đã xem, cùng trẻ phân tích để từ đó bồi dưỡng và phát triển kĩ năng biểu đạt ngôn ngữ, khả năng phán đoán và rèn luyện trí nhớ cho bé.

Tivi là nơi thư giãn lý tưởng, là cửa sổ giúp trẻ nhìn ra thế giới. Nhưng nếu lạm dụng, sẽ làm giảm tính sáng tạo, hạn chế khả năng phát triển ngôn ngữ và nhiều tác hại cho trẻ.

Hiện nay, có rất nhiều kênh truyền hình dành riêng cho trẻ em, như: bibi, vtc11, Disney chanel, Cartoon network, kisco,… và những chương trình dành cho thiếu nhi của các kênh khác như: chúc bé ngủ ngon,…

Bé của bạn đang xem chương trình nào? Thời gian bé dành cho tivi là bao lâu? Thời gian đó đã phù hợp với lứa tuổi của bé chưa? Và xem tivi có lợi, hại với bé như thế nào? Bạn hãy dựa trên cơ sở khoa học đã được chứng minh dưới đây để lựa chọn kênh và thời gian xem cho bé cho phù hợp nhé!

Những lợi ích từ tivi:

Các chương trình truyền hình mang tính giáo dục sẽ giúp trẻ hào hứng học hỏi hơn: Do có nhiều hình ảnh sống động và ngộ nghĩnh.
Tivi cung cấp cho trẻ nhiều thông tin mới lạ : Ví dụ như hình ảnh về một con sư tử, con voi…
Các chương trình ca - múa - nhạc vừa giúp trẻ thư giãn, vừa nâng cao khả năng ngôn ngữ cũng như cảm thụ âm nhạc. Những phim hoạt hình lành mạnh, hay những chương trình dạy trẻ học ngoại ngữ, làm đồ chơi... đều giúp trẻ học hỏi được điều hay và bồi dưỡng khả năng tư duy, sáng tạo. 

Các tác hại:

Trẻ xem tivi nhiều sẽ ít vận động thể chất, do đó dễ tăng cân dẫn đến tình trạng béo phì. Đồng thời, do chỉ mải mê xem tivi nên trẻ ít có những hoạt động bên ngoài, khả năng giao tiếp vì thế sẽ bị hạn chế. Việc xem tivi nhiều còn có thể gây nên các bệnh liên quan đến mắt, hệ thần kinh,…
Làm mất tính sáng tạo của trẻ: Khi chơi, trẻ thường bắt chước những hành động của nhân vật mà mình thích.
Hạn chế khả năng phát triển ngôn ngữ: Đây là cách tiếp thu thụ động, một chiều, không có sự tác động qua lại lẫn nhau giữa con người với con người, gây ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp của trẻ.
Xem tivi nhiều sẽ ảnh hưởng đến các hoạt động khác: Trẻ sẽ không có thời gian dành cho các hoạt động quan trọng như đọc sách, chơi tưởng tượng và chơi với bố mẹ …

Cho trẻ xem tivi thế nào mới là tốt?

Trẻ dưới 18 tháng tuổi: Không cho xem tivi vì không hiểu buộc trẻ cố sức rất nhiều và điều đó không mang lại lợi ích nào. Ở độ tuổi này, điều bé cần là giao tiếp với người lớn. Nếu vừa bế con vừa xem tivi thì thời gian không quá 5 - 6 phút.

Từ 18 tháng - 3 tuổi: Trẻ có khả năng giải mã các chương trình theo tư duy của mình, thu nhận các hình ảnh và cử động nhưng khả năng tập trung chưa cao, do vậy chỉ nên chọn những chương trình ngắn (kéo dài 10 - 30 phút).

Từ 3 - 6 tuổi: trẻ có thể theo dõi các chương trình hấp dẫn nhưng chưa phân biệt hoàn toàn giữa thực tế và trí tưởng tượng: trẻ tin vào những gì người ta chỉ cho thấy. Đó chính là lúc bạn cần ngồi xem tivi cùng bé để khi cần có thể nói cho bé rõ. Thời gian xem tối đa là 30 - 45 phút/ngày.

Từ 7 tuổi trở lên: Chỉ nên xem tivi khoảng 1h mỗi ngày.

Chỉ cho trẻ xem các chương trình giáo dục bổ ích, các chương trình lành mạnh không có bạo lực.  Cùng trẻ trao đổi, bàn luận về chương trình tivi vừa xem, hướng dẫn trẻ đọc sách, hoặc giành thêm thời gian đưa trẻ đi chơi ngoài trời, gặp gỡ những trẻ em cùng lứa khác…

Ảnh hưởng của tivi tới trẻ nhỏ và đặc biệt là trẻ sơ sinh đang là một vấn đề gây nhiều tranh cãi. Mỗi năm có rất nhiều nghiên cứu được đưa ra về thói quen xem tivi của trẻ nhỏ và rất nhiều trong số những nghiên cứu đó đã gióng lên những hồi chuông cảnh báo về việc trẻ xem tivi.

Ở Mỹ, trung bình mỗi trẻ xem tivi khoảng 4h/ngày. Trong đó có 20% trẻ có tivi trong phòng riêng của mình. Trong số những bé dưới 3 tháng tuổi thì có đến 30% các bé được bố mẹ cho xem tivi. Một nghiên cứu được đưa ra năm 2003 thống kê rằng những trẻ từ 6 tháng – 6 tuổi  thường ngồi trước màn hình trung bình 2 tiếng mỗi ngày, trong đó có tivi, máy tính và các game video. Nghiên cứu này cũng chỉ ra được mối liên hệ giữa việc xem tivi với kỹ năng đọc của trẻ.

Những người dẫn đầu các cuộc nghiên cứu này (là các bác sĩ, giáo viên và các chuyên gia) đã khuyên bố mẹ nên hạn chế thời gian xem tivi của trẻ.

Nhiều ông bố bà mẹ nói rằng họ xem tivi như là một “người trông trẻ”. Họ bật tivi cho các bé xem để có thời gian làm các công việc trong gia đình. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho rằng tivi không những không những không thỏa mãn được mục đích đó của họ mà thậm chí còn gây hại bởi nó có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển não bộ của bé. Bộ não của trẻ dưới 2 tuổi rất nhạy cảm. Các kết nối thần kinh vẫn đang còn phát triển về chất lượng và kích cỡ. Do tính nhạy cảm này mà bé cần rất nhiều các hoạt động giao tiếp để có thể kích thích sự phát triển. Các nhà nghiên cứu cho rằng tivi không đem lại những kích thích này.

Những lời khuyên khi cho bé xem tivi

Các nhà nghiên cứu khuyến khích bố mẹ nên dành thời gian xem tivi cùng trẻ nếu như muốn để bé xem tivi. Ít nhất thì bằng cách này bố mẹ cũng có thể giải thích cho trẻ hiểu những hình ảnh, nội dung khó hiều trên tivi.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia lại cho rằng tuyệt đối không cho trẻ xem tivi. Học viện Nhi Khoa Hoa Kỳ cho hay những trẻ dưới 2 tuổi không nên xem bất kì một chường trình tivi nào. Và những trẻ trên 2 tuổi chỉ nên xem không quá 1-2 tiếng/ ngày.

Trong một tuyên bố được đưa ra, thì các nhà nghiên cứu đã nhấn mạnh đến thời lượng xem tivi. Họ cho rằng cho một đứa bé xem tivi sẽ lãng phí quỹ thời gian của bé vì một bé cần phải ngủ 12 tiếng mỗi ngày. Bên cạnh đó, bố mẹ cũng nên thường xuyên trò chuyện với bé và cho bé tham gia vào các hoạt động tương tác – một điều mà các chương trình tivi không thể làm được. Những tương tác về thể chất và xã hội sẽ tạo điều kiện cho bé phát triển các kĩ năng ngôn ngữ. Hiệp hội Ngôn ngữ Hoa Kì đã khuyên các mẹ nên cho bé tập các bài tập khác nhau nhằm phát triển nhận thức cho trẻ. Những hoạt động này có thể là trò chơi ú òa, giao tiếp bằng mắt, trò chuyện với bé…

Các chuyên gia cũng tìm ra được những mối liên hệ giữa việc xem tivi với hàng loạt vấn đề ở trẻ em, trong đó có chứng bệnh béo phì, tự kỷ ám thị và ADHD.

Cũng có những chương trình ti vi có tác động tích cực đến trẻ. Vì thế cách tốt nhất là bố mẹ nên cũng xem tivi với trẻ để có thể định hướng và phát triển các kĩ năng của trẻ một cách đúng hướng.

Giáo dục sớm không phải là dạy con để trở thành thiên tài hay để chứng tỏ con mình hơn ai khác

Nhiều người cho rằng, trẻ biết đọc, biết làm toán từ tuổi lên ba là thông minh. Tuy nhiên, theo các chuyên gia giáo dục, không chỉ thể hiện ở việc đó mà trí thông minh của trẻ cần được hiểu là sự phát triển các kỹ năng đa dạng, phong phú, cả về trí tuệ và thể chất.


Các loại hình thông minh

Theo bà Hoàng Thúy Hằng, hiệu trưởng trường Mầm non VSK thuộc Viện Nghiên cứu Giáo dục trẻ thông minh sớm, để đánh giá sự thông minh của con người, các nhà nghiên cứu hiện nay không chỉ dựa trên chỉ số thông minh (IQ) mà còn phải xét đến các chỉ số thông minh cảm xúc (EQ), chỉ số thông minh sáng tạo (CQ), chỉ số thông minh xã hội (SQ)...

Những chỉ số này đánh giá trí thông minh của con người không chỉ về mặt kiến thức, trí tuệ mà còn các kỹ năng phát triển toàn diện. Đây cũng là mục tiêu mà nhà trường đặt ra trong việc xây dựng chương trình giáo dục trẻ thông minh sớm.

"Khi nói đến phương án 0 tuổi, hay việc giáo dục trẻ thông minh sớm, không ít người chỉ nghĩ đến việc dạy con học đọc và làm toán từ bé. Thực tế, phương án 0 tuổi được nhà trường lấy làm cơ sở lý luận cho chương trình giáo dục trẻ từ sớm, được kết hợp với các phương pháp giáo dục tiên tiến trên thế giới, nhằm mục tiêu phát triển con người toàn diện cả về ngôn ngữ, toán học, hội họa, âm nhạc, khoa học, xã hội... lẫn phẩm chất đạo đức và tính cách tốt đẹp. Khi các con được giáo dục về những giá trị của cuộc sống mà mình đang được hưởng, các con cũng sẽ học được cách suy nghĩ, biết chia sẻ với những người xung quanh", bà Hằng chia sẻ.

"Tất cả những điều đó chính là giáo dục sớm", Bà  Hằng nhấn mạnh. "Giáo dục sớm không phải là  dạy con để trở thành thiên tài hay để chứng tỏ con mình hơn ai khác". Mục đích của giáo dục sớm là giúp con phát triển tốt nhất các loại hình thông minh, chẳng hạn như ngôn ngữ, lô-gic, toán học, không gian, âm nhạc, khả năng vận động cơ thể, năng lực tương tác...

Con đường tiếp thu tri thức

TS Trương Thị Kim Oanh, nguyên cán bộ Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho rằng, y học từ lâu nay cũng đã nghiên cứu  đến sự phát triển sớm của trẻ từ trong bào thai và nhiều nhà khoa học đã đề xuất ý tưởng sử dụng âm nhạc, ngôn ngữ  để giúp trẻ phát triển trí tuệ từ giai đoạn sớm. Cũng có nhiều khuyến nghị liên quan đến dinh dưỡng từ khi mang thai đến những giai đoạn phát triển của trẻ sau này, giúp trẻ có đủ dưỡng chất để phát triển cả thể lực và tư duy, trí tuệ.

Nói như vậy để thấy rằng, việc chăm sóc, giáo dục giúp trẻ phát huy trí tuệ, phát triển trí thông minh sớm không phải là một khái niệm mới; Chỉ là bây giờ được đưa vào nghiên cứu trong một dự án, một chương trình tổng thể, toàn diện và được áp dụng có bài bản hơn.

Tuy nhiên, TS Oanh cho rằng, giáo dục trẻ không nên chỉ là rèn luyện cho trẻ kỹ năng gì, mà quan trọng là cách để trẻ tiếp thu những kiến thức đó như thế nào.

Đồng quan điểm với TS Trương Thị Kim Oanh, bà Hoàng Thúy Hằng cho biết, đối với trẻ nhỏ, việc dạy trẻ cái gì không có ý nghĩa tích cực bằng việc dạy như thế nào. Cô giáo chỉ nên là người đứng sau các hoạt động của trẻ, giúp trẻ tích cực khám phá bản thân và thế giới xung quanh. Trẻ có thể hiểu và tự mình hình thành con đường tiếp thu tri thức, từ đó trẻ có thể xây dựng kỹ năng tự mình tiếp thu những kiến thức khác trong cuộc sống sau này.

 "Việc cho trẻ  học tiếng Anh càng sớm càng tốt. Mặc dù trước 4 tuổi trẻ chỉ dừng lại ở sự tiếp xúc với ngôn ngữ này, nhưng đây có thể xem là giai đoạn "nhập dữ liệu". Sau 4 tuổi mới là lúc trẻ thực sự học sử dụng tiếng Anh. Từ kinh nghiệm giảng dạy thực tế, tôi đã ghi nhận được nhiều trường hợp trẻ tiến bộ vượt bậc trong việc học tiếng Anh ở giai đoạn từ 4 - 6 tuổi".
Ông Dean Souter (giám đốc đào tạo Trung tâm Anh ngữ  Cleverlearn) cho biết.